Były minister rolnictwa ostrzega przed wejściem Islandii do UE. „Chodzi o wolność kraju i narodu”

Były islandzki minister rolnictwa Guðni Ágústsson ponownie zabrał głos w sprawie ewentualnego członkostwa Islandii w Unii Europejskiej. W artykule opublikowanym w Morgunblaðið oraz w rozmowie z Vísir zdecydowanie opowiedział się za głosowaniem przeciwko dalszym krokom w kierunku UE.

Jego zdaniem sprawa członkostwa w Unii należy do najbardziej dzielących tematów, jakie kiedykolwiek postawiono przed Islandczykami. Guðni uważa, że chodzi nie tylko o politykę gospodarczą, ale o podstawowe pytanie: kto ma mieć realną władzę nad Islandią, jej ziemią, rolnictwem i zasobami.

„Wolność kraju i narodu” — tak określił wagę tej sprawy w rozmowie z Vísir.

Głosowanie w symbolicznym dniu

Guðni zwraca uwagę, że planowane referendum ma odbyć się 29 sierpnia, czyli w tzw. Höfuðdagur. W tradycji chrześcijańskiej jest to dzień wspomnienia ścięcia Jana Chrzciciela.

Były minister nadaje tej dacie symboliczne znaczenie. Jego zdaniem Islandczycy powinni właśnie tego dnia powiedzieć „nie” dalszemu zbliżaniu się do Unii Europejskiej i zakończyć spór, który od lat dzieli społeczeństwo.

Ostrzeżenie przed utratą kontroli nad rolnictwem

Jednym z głównych argumentów Guðniego jest przyszłość islandzkiego rolnictwa. Przypomina on raport Sveitalíf 2025, przygotowany około dwudziestu lat temu dla Ministerstwa Rolnictwa i Związku Rolników. Dokument analizował możliwe skutki wejścia Islandii do Unii Europejskiej.

Według Guðniego raport przedstawiał bardzo pesymistyczny scenariusz. Tradycyjne islandzkie rolnictwo miałoby zostać poważnie osłabione, a część gospodarstw mogłaby całkowicie zniknąć. Szczególnie zagrożone miałyby być małe gospodarstwa, hodowla owiec, produkcja mleka, trzody chlewnej, drobiu oraz islandzka ogrodnicza produkcja szklarniowa.

Były minister ostrzega, że wejście do UE mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której islandzka żywność i islandzka ziemia stopniowo przechodziłyby pod wpływ większych graczy z Europy.

Obawy o ziemię i gospodarstwa

W artykule Guðni przypomina, że według wspomnianego raportu po wejściu Islandii do UE nawet co piąte gospodarstwo mogłoby w ciągu kilku lat trafić w ręce zagranicznych firm lub funduszy inwestycyjnych.

To jeden z najważniejszych punktów jego krytyki. Nie chodzi wyłącznie o to, czy islandzcy rolnicy będą mogli konkurować cenowo z większymi producentami z Europy. Chodzi także o to, kto w przyszłości będzie właścicielem islandzkiej ziemi, gospodarstw i produkcji żywności.

Guðni pyta, czy rząd nie ma obowiązku rozpocząć poważnej debaty i przeprowadzić nowej analizy tego, jaka byłaby rzeczywista sytuacja islandzkich rolników po ewentualnym wejściu do Unii Europejskiej.

„Nie ma czego szukać w Unii”

Były minister podkreśla, że Islandia jest dziś jednym z najbogatszych krajów świata, obok Norwegii i Szwajcarii. Jego zdaniem kraj nie powinien oddawać części swojej suwerenności w zamian za członkostwo w strukturze, którą określa jako „związek zadłużenia”.

Guðni uważa, że obecnie Islandia nie ma ważnego powodu, aby wstępować do UE. W jego opinii kraj ryzykowałby utratę kontroli nad własnymi zasobami, a w zamian musiałby płacić duże środki do wspólnego systemu unijnego.

Spór nie tylko o gospodarkę

Wypowiedzi Guðniego pokazują, że debata o Unii Europejskiej na Islandii nie jest wyłącznie technicznym sporem o przepisy, cła, dotacje czy dostęp do rynku. Dla wielu osób jest to pytanie o tożsamość państwa, wieś, rolnictwo, żywność i niezależność.

Zwolennicy członkostwa w UE mówią zwykle o większym wpływie na decyzje europejskie, stabilności gospodarczej i możliwości udziału w unijnych strukturach. Przeciwnicy odpowiadają, że Islandia już dziś ma dostęp do europejskiego rynku przez EOG, a pełne członkostwo oznaczałoby oddanie zbyt dużej części decyzji poza kraj.

W przypadku rolnictwa i rybołówstwa ta różnica ma szczególne znaczenie. To nie są dla Islandii zwykłe sektory gospodarki. To podstawowe elementy niezależności kraju.

Pytanie do rządu

Guðni Ágústsson kieruje swoje pytanie bezpośrednio do premier Kristrún Frostadóttir. Pyta, czy rząd zamierza poważnie zbadać, jakie byłyby realne skutki członkostwa w UE dla islandzkich rolników i całej wsi.

Jego zdaniem nie wystarczy mówić ogólnie o korzyściach i kosztach. Potrzebna jest konkretna analiza: co stanie się z gospodarstwami, produkcją żywności, własnością ziemi i lokalnymi społecznościami, jeśli Islandia wejdzie do Unii Europejskiej.

Wypowiedzi byłego ministra pokazują, że temat Unii Europejskiej ponownie staje się jednym z najważniejszych sporów politycznych na Islandii. Dla Guðniego Ágústssona odpowiedź jest jasna: Islandia powinna powiedzieć „nie” i zachować pełną kontrolę nad własnym krajem, ziemią, rolnictwem i zasobami.

Najważniejsze pytanie w tej debacie nie brzmi więc tylko: czy Islandia powinna wejść do UE?

Brzmi ono raczej: ile niezależności Islandczycy są gotowi oddać w zamian za członkostwo — i czy naprawdę warto to zrobić?