Leki, kofeina i hormony wykryte w wodach powierzchniowych na Islandii. Urząd apeluje: nie wyrzucaj leków do toalety
W wodach powierzchniowych na Islandii wykryto ślady leków, kofeiny, antybiotyków oraz hormonów. Wyniki monitoringu opublikował Urząd ds. Środowiska i Energii, czyli Umhverfis- og orkustofnun. Instytucja apeluje, aby nie wylewać niezużytych leków do zlewu ani toalety, lecz oddawać je do aptek.
Badanie przeprowadzono w listopadzie 2025 roku w ramach monitoringu szkodliwych substancji w wodzie. Próbki pobrano w czterech lokalizacjach: w Kópavogslækur, Reykjavíkurtjörn, Varmá w Hveragerði oraz Ölfusá przy Selfoss. Skontrolowano obecność około 160 różnych hormonów i pozostałości leków.
Najwięcej substancji tam, gdzie woda ma związek ze ściekami
Z informacji urzędu wynika, że pozostałości leków wykryto głównie w wodach mających bezpośrednie powiązanie z systemami kanalizacyjnymi. Dotyczyło to przede wszystkim rzek Varmá i Ölfusá. W miejscach bez takiego bezpośredniego powiązania, jak Kópavogslækur i Reykjavíkurtjörn, wykryto niewiele substancji albo nie wykryto ich powyżej granic oznaczalności.
Urząd podkreśla, że wyniki pokazują sytuację z konkretnego momentu i nie oznaczają jeszcze długoterminowego trendu. Na skład wykrywanych substancji wpływ mogą mieć między innymi liczba mieszkańców, wielkość systemów kanalizacyjnych oraz ogólne użycie leków w społeczeństwie.
Kofeina, paracetamol, antybiotyki i hormony
Wśród wykrywanych substancji znalazły się m.in. leki przeciwbólowe, antybiotyki, hormony płciowe oraz inne związki używane w medycynie. Na unijnej liście obserwacyjnej znajdują się między innymi leki przeciwbólowe, psychiatryczne, kardiologiczne, antybiotyki, hormony płciowe, środki ochrony roślin oraz substancje stosowane w kosmetykach przeciwsłonecznych.
Szczególną uwagę zwraca się na hormony i antybiotyki. Hormony mogą oddziaływać na organizmy wodne nawet w bardzo małych stężeniach, a obecność antybiotyków w środowisku jest łączona z globalnym problemem narastającej oporności bakterii na leczenie.
Oczyszczalnie nie są projektowane pod takie zanieczyszczenia
Pozostałości leków trafiają do środowiska głównie z moczem i kałem, ale także wtedy, gdy ludzie wyrzucają leki do toalety lub wylewają je do zlewu. Umhverfis- og orkustofnun wskazuje, że islandzkie oczyszczalnie ścieków generalnie nie są zaprojektowane do usuwania pozostałości leków z wody.
W Islandii nie obowiązują obecnie ustawowe normy dla obecności leków w wodach. Urząd przewiduje jednak, że w najbliższych latach takie wartości graniczne mogą zostać wprowadzone dla wybranych substancji.
Co robić z niezużytymi lekami?
Najważniejszy apel urzędu jest prosty: leków nie wolno wyrzucać do toalety, zlewu ani zwykłych śmieci. Niezużyte lub przeterminowane leki należy oddawać do apteki, gdzie zostaną przekazane do bezpiecznej utylizacji.
Podobne zasady podaje również islandzka Agencja Leków, Lyfjastofnun. Według niej najbezpieczniejszym sposobem pozbycia się starych lub niepotrzebnych leków jest oddanie ich do apteki, a apteki przyjmują takie leki od pacjentów bez opłat.
W przypadku igieł i strzykawek należy zwracać je do apteki w zamkniętych pojemnikach, aby nie narażać pracowników na skaleczenia. Specjalne pojemniki na igły można dostać w aptekach.
Małe decyzje mają znaczenie
Choć wykrywane ilości substancji są śladowe, sprawa pokazuje, że codzienne decyzje mieszkańców mają wpływ na środowisko. Odpowiedzialne stosowanie leków, niewyrzucanie ich do kanalizacji i oddawanie niezużytych opakowań do aptek to proste działania, które mogą ograniczyć przedostawanie się farmaceutyków do islandzkich rzek, potoków i jezior
Potrzebujesz pomocy na Islandii? Stowarzyszenie Moja Islandia wspiera Polaków w sprawach związanych z pracą, mieszkaniem, meldunkiem, urzędami, świadczeniami, emeryturą, wypadkami, ubezpieczeniami, podatkami, dokumentami i codziennym życiem na Islandii. Jeśli nie wiesz, gdzie zwrócić się ze swoim problemem, skontaktuj się z nami.
📞 +354 789 2299
Gdzie Polak/a może uzyskać pomoc na Islandii?
Jeśli nie wiesz, do jakiego urzędu, związku zawodowego lub instytucji zwrócić się ze swoją sprawą, możesz skontaktować się ze Stowarzyszeniem Moja Islandia. Pomożemy ustalić, gdzie szukać właściwej pomocy i jakie mogą być kolejne kroki.
Czy Moja Islandia pomaga w problemach z pracodawcą?
Możemy pomóc w zrozumieniu sytuacji i wskazać odpowiednią instytucję lub związek zawodowy. Dotyczy to między innymi niewypłaconego wynagrodzenia, zwolnienia, urlopu, chorobowego czy problemów z warunkami zatrudnienia.
Mam problem z wynajmem mieszkania na Islandii. Gdzie szukać pomocy?
Skontaktuj się z Moja Islandia. Pomożemy ustalić, gdzie zgłosić problem dotyczący umowy najmu, kaucji, wypowiedzenia lub konfliktu z właścicielem mieszkania.
Dostałem pismo z islandzkiego urzędu i nie rozumiem, czego ode mnie chcą. Co zrobić?
Nie należy go ignorować. Skontaktuj się z nami. Możemy pomóc ustalić, czego dotyczy dokument i gdzie należy zwrócić się w danej sprawie.
Czy pomagacie Polakom, którzy nie mówią dobrze po islandzku?
Tak. Jednym z celów Moja Islandia jest ułatwienie Polakom dostępu do informacji i pomocy w sytuacjach, w których bariera językowa utrudnia załatwienie sprawy.
Czy pomagacie w sprawach emerytalnych i świadczeniach?
Możemy pomóc znaleźć właściwe informacje i wskazać, gdzie należy załatwić konkretną sprawę dotyczącą islandzkiej emerytury, funduszu emerytalnego, świadczeń lub kontaktu z odpowiednią instytucją.
Czy mogę skontaktować się z Moja Islandia, jeśli nie wiem nawet, do jakiej instytucji powinienem się zgłosić?
Tak. Właśnie w takich sytuacjach warto się z nami skontaktować. Nie musisz znać islandzkiego systemu ani wiedzieć, który urząd odpowiada za Twój problem.
Mam problem z ubezpieczeniem na Islandii. Gdzie szukać pomocy?
Moja Islandia może pomóc ustalić, do jakiej instytucji lub ubezpieczyciela należy się zwrócić, jakie dokumenty mogą być potrzebne i jakie kolejne kroki podjąć.
Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania. Co mogę zrobić?
W takiej sytuacji warto sprawdzić uzasadnienie decyzji i warunki polisy. Możemy pomóc w zrozumieniu pisma i wskazać, gdzie można złożyć odwołanie lub szukać dalszej pomocy.
Nie rozumiem rozliczenia podatkowego na Islandii. Czy możecie pomóc?
Tak. Możemy pomóc w zrozumieniu dokumentów ze Skatturinn, wyjaśnić podstawowe pojęcia i wskazać, gdzie należy zgłosić konkretną sprawę.
Mam niedopłatę podatku na Islandii. Co teraz?
Nie należy ignorować pisma ze Skatturinn. Warto sprawdzić, z czego wynika niedopłata, termin płatności oraz czy istnieje możliwość korekty lub odwołania.
Wyjechałem z Islandii, ale nadal mam sprawy podatkowe lub ubezpieczeniowe. Gdzie się zgłosić?
Moja Islandia może pomóc ustalić, z jaką instytucją należy się skontaktować i jakie dokumenty przygotować, także jeśli mieszkasz już poza Islandią.
Mieszkasz od lat na Islandii, ale nie masz prawidłowego meldunku?
Dopóki wszystko jest w porządku, wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy, że ich dane w Þjóðskrá są nieaktualne albo że nie mają prawidłowo zarejestrowanego miejsca zamieszkania.
Problem może pojawić się w najmniej odpowiednim momencie – na przykład po wypadku, podczas załatwiania spraw związanych z ubezpieczeniem, świadczeniami, leczeniem lub odszkodowaniem. Wtedy nieprawidłowe dane w rejestrach mogą oznaczać dodatkowe formalności i konieczność wyjaśniania swojej sytuacji.
Mieszkasz na Islandii od lat i nie jesteś pewien, czy Twój meldunek jest prawidłowy? Nie czekaj, aż problem wyjdzie przy okazji poważnej sprawy. Skontaktuj się ze Stowarzyszeniem Moja Islandia. Pomożemy Ci ustalić, gdzie sprawdzić swoje dane i do jakiej instytucji zwrócić się, jeśli wymagają uporządkowania.
Mam problem z meldunkiem na Islandii. Gdzie szukać pomocy?
Jeżeli masz problem z rejestracją adresu, zmianą miejsca zamieszkania lub danymi znajdującymi się w Þjóðskrá, skontaktuj się z Moja Islandia. Pomożemy ustalić, gdzie należy zgłosić sprawę i jakie kroki podjąć.
Þjóðskrá wykreśliło mnie z adresu. Co zrobić?
Takiej informacji nie należy ignorować. Warto ustalić przyczynę zmiany i sprawdzić, czy dane w rejestrze są prawidłowe. Moja Islandia może pomóc w zrozumieniu pisma i kontakcie z odpowiednią instytucją.
Przeprowadziłem się na Islandii. Czy muszę zmienić meldunek?
Zmiana miejsca zamieszkania może wymagać aktualizacji danych w islandzkim rejestrze ludności. Jeśli nie wiesz, jak to zrobić, możesz zwrócić się do Moja Islandia.
Wyjeżdżam z Islandii na stałe. Co zrobić z meldunkiem?
Przy przeprowadzce za granicę należy zadbać o prawidłowe dane w islandzkich rejestrach. Ma to znaczenie również przy późniejszym załatwianiu spraw urzędowych.
Ktoś jest nadal zameldowany w moim mieszkaniu, ale już tutaj nie mieszka. Co zrobić?
W takiej sytuacji można zgłosić problem dotyczący rejestracji miejsca zamieszkania. Moja Islandia może pomóc ustalić właściwą procedurę i urząd.
Nie rozumiem pisma z Þjóðskrá. Czy możecie pomóc?
Tak. Jeżeli otrzymałeś pismo dotyczące adresu, miejsca zamieszkania lub innych danych w rejestrze i nie wiesz, czego urząd od Ciebie wymaga, skontaktuj się z Moja Islandia.
