Jeśli inflacja nie spadnie, zadłużone gospodarstwa dostaną jednorazowe wsparcie
Islandzki rząd pracuje nad pakietem działań, który ma pomóc utrzymać obowiązujące układy zbiorowe i ograniczyć skutki wysokiej inflacji dla gospodarstw domowych. Jednym z najważniejszych elementów ma być jednorazowe wsparcie odsetkowe dla zadłużonych rodzin na początku 2028 roku. Jeżeli roczna inflacja na koniec października 2027 roku będzie wyższa niż 4 proc., państwo ma przeznaczyć na takie wsparcie łącznie 2 mld ISK. Jeśli inflacja przekroczy 5 proc., pula wzrośnie do 3 mld ISK.
O planowanych rozwiązaniach poinformował Vilhjálmur Birgisson, przewodniczący Starfsgreinasamband Íslands, w związku z porozumieniem Breiðfylkingin – czyli SGS, Efling, Samiðn i Byggiðn – z Samtök atvinnulífsins. Trzeba jednak podkreślić, że pakiet nie został jeszcze ostatecznie zatwierdzony. Forsætisráðuneytið zaznacza, że lista działań nadal jest uzgadniana i nie stanowi jeszcze finalnego, wspólnego stanowiska rządu.
Państwowe opłaty mają wzrosnąć maksymalnie o 2,5 proc.
Jednym z kluczowych elementów przygotowywanego pakietu jest ograniczenie wzrostu części państwowych opłat. W projekcie budżetu na 2027 rok planowano wcześniej, że wiele opłat kwotowych wzrośnie o 5,2 proc. Teraz rząd ma być gotowy ograniczyć wzrost tych, które bezpośrednio wpływają na wskaźnik cen konsumpcyjnych, do 2,5 proc. Wyjątkiem ma pozostać kilometrówka.
Podobny limit ma dotyczyć opłat pobieranych przez instytucje państwowe, jeśli mają one bezpośredni wpływ na inflację. Przedsiębiorstwa należące do państwa mają być zachęcane do podobnej powściągliwości, a Samband íslenskra sveitarfélaga ma apelować do gmin, aby również nie podnosiły swoich taryf o więcej niż 2,5 proc.
Apel również do firm prywatnych
Samtök atvinnulífsins ma z kolei zachęcać swoich członków do szukania sposobów na ograniczanie podwyżek cen. To istotny element całego porozumienia, ponieważ obowiązujące układy zbiorowe były zawierane przy założeniu, że nie tylko pracownicy będą wykazywać się umiarkowaniem płacowym, ale także państwo, samorządy i przedsiębiorstwa będą próbowały hamować wzrost cen. Pakiet ma być więc próbą rozłożenia odpowiedzialności za inflację na więcej stron niż tylko pracowników.
Wsparcie dla osób spłacających kredyty
Najbardziej bezpośrednio odczuwalnym rozwiązaniem może być plan dotyczący osób zadłużonych. Jeżeli inflacja na koniec października 2027 roku przekroczy 4 proc., na początku 2028 roku mają zostać wypłacone specjalne jednorazowe dodatki odsetkowe. Przy inflacji powyżej 4 proc. państwo ma przeznaczyć na nie 2 mld ISK. Przy inflacji powyżej 5 proc. – 3 mld ISK.
Na razie nie przedstawiono szczegółów dotyczących tego, kto dokładnie będzie uprawniony do wypłaty, jakie będą limity dochodowe ani jak środki zostaną podzielone między gospodarstwa domowe.
Zmiany dla najemców
Pakiet ma objąć również rynek najmu. Jeszcze tej jesieni ma zostać przedstawiony projekt ustawy zakazujący comiesięcznego indeksowania czynszów. Między kolejnymi podwyżkami czynszu miałoby upływać co najmniej 12 miesięcy.
Rząd ma również pracować nad nowym systemem wsparcia mieszkaniowego dla właścicieli mieszkań oraz nad nowym modelem kredytów mieszkaniowych. Dodatkowo państwo ma czasowo przejąć możliwość finansowania wkładów, które normalnie musiałyby zapewniać gminy przy budowie mieszkań w systemie almennar íbúðir. Ma to ułatwić rozwój tańszego budownictwa na wynajem dla osób o niższych dochodach.
Wyższe barnabætur
Planowane są także zmiany w świadczeniach na dzieci. Kwoty barnabætur oraz progi dochodowe, od których świadczenia są zmniejszane, mają zostać podniesione jeszcze w ramach jesiennej sesji Alþingi.
Od 2028 roku rząd chce natomiast, aby świadczenia te były aktualizowane w podobny sposób jak progi podatku dochodowego.
Mocniejsze przepisy przeciwko niewypłacaniu wynagrodzeń
Pakiet zawiera również rozwiązania dotyczące praw pracowników. Najpóźniej podczas wiosennej sesji Alþingi w 2027 roku ma zostać przedstawiony projekt wprowadzający indywidualne kary finansowe za niewypłacanie pracownikom minimalnych wynagrodzeń i świadczeń wynikających z układów zbiorowych.
Planowana jest także zmiana przepisów tak, aby pracownik nie tracił prawa do należnego wynagrodzenia tylko dlatego, że przez określony czas nie dochodził swojego roszczenia. Vilhjálmur Birgisson przedstawia te rozwiązania jako ważny krok w walce z tzw. launaþjófnaður, czyli pozbawianiem pracowników należnych im pieniędzy.
Rząd przygotuje też plan na rosnące bezrobocie
Wśród zapowiadanych działań znalazło się również przygotowanie planu reagowania na wzrost bezrobocia. Równolegle rząd ma pracować nad uproszczeniem części przepisów, aby zmniejszyć koszty prowadzenia działalności gospodarczej i ograniczyć presję cenową po stronie przedsiębiorstw.
To jeszcze nie jest ostateczne porozumienie
Najważniejsze zastrzeżenie dotyczy statusu całego pakietu. Vilhjálmur Birgisson przedstawił listę działań, które mają być elementem porozumienia wokół dalszego obowiązywania układów zbiorowych. Kancelaria premiera podkreśla jednak, że ostateczny dokument nie jest jeszcze gotowy. Rozmowy nadal trwają, a finalna lista działań może się jeszcze zmienić.
Jeśli rozwiązania zostaną przyjęte w obecnym kształcie, będzie to jednak wyraźna zmiana podejścia: mniej podwyżek opłat publicznych, większa ochrona najemców, dodatkowe zabezpieczenia pracowników i możliwość bezpośredniego wsparcia zadłużonych gospodarstw, jeśli inflacja nadal pozostanie wysoka pod koniec 2027 roku.
Na podstawie artykułu Einskiptisvaxtabætur verði verðbólga yfir 4% eftir ár
Potrzebujesz pomocy na Islandii? Stowarzyszenie Moja Islandia wspiera Polaków w sprawach związanych z pracą, mieszkaniem, meldunkiem, urzędami, świadczeniami, emeryturą, wypadkami, ubezpieczeniami, podatkami, dokumentami i codziennym życiem na Islandii. Jeśli nie wiesz, gdzie zwrócić się ze swoim problemem, skontaktuj się z nami.
📞 +354 789 2299
Gdzie Polak/a może uzyskać pomoc na Islandii?
Jeśli nie wiesz, do jakiego urzędu, związku zawodowego lub instytucji zwrócić się ze swoją sprawą, możesz skontaktować się ze Stowarzyszeniem Moja Islandia. Pomożemy ustalić, gdzie szukać właściwej pomocy i jakie mogą być kolejne kroki.
Czy Moja Islandia pomaga w problemach z pracodawcą?
Możemy pomóc w zrozumieniu sytuacji i wskazać odpowiednią instytucję lub związek zawodowy. Dotyczy to między innymi niewypłaconego wynagrodzenia, zwolnienia, urlopu, chorobowego czy problemów z warunkami zatrudnienia.
Mam problem z wynajmem mieszkania na Islandii. Gdzie szukać pomocy?
Skontaktuj się z Moja Islandia. Pomożemy ustalić, gdzie zgłosić problem dotyczący umowy najmu, kaucji, wypowiedzenia lub konfliktu z właścicielem mieszkania.
Dostałem pismo z islandzkiego urzędu i nie rozumiem, czego ode mnie chcą. Co zrobić?
Nie należy go ignorować. Skontaktuj się z nami. Możemy pomóc ustalić, czego dotyczy dokument i gdzie należy zwrócić się w danej sprawie.
Czy pomagacie Polakom, którzy nie mówią dobrze po islandzku?
Tak. Jednym z celów Moja Islandia jest ułatwienie Polakom dostępu do informacji i pomocy w sytuacjach, w których bariera językowa utrudnia załatwienie sprawy.
Czy pomagacie w sprawach emerytalnych i świadczeniach?
Możemy pomóc znaleźć właściwe informacje i wskazać, gdzie należy załatwić konkretną sprawę dotyczącą islandzkiej emerytury, funduszu emerytalnego, świadczeń lub kontaktu z odpowiednią instytucją.
Czy mogę skontaktować się z Moja Islandia, jeśli nie wiem nawet, do jakiej instytucji powinienem się zgłosić?
Tak. Właśnie w takich sytuacjach warto się z nami skontaktować. Nie musisz znać islandzkiego systemu ani wiedzieć, który urząd odpowiada za Twój problem.
Mam problem z ubezpieczeniem na Islandii. Gdzie szukać pomocy?
Moja Islandia może pomóc ustalić, do jakiej instytucji lub ubezpieczyciela należy się zwrócić, jakie dokumenty mogą być potrzebne i jakie kolejne kroki podjąć.
Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania. Co mogę zrobić?
W takiej sytuacji warto sprawdzić uzasadnienie decyzji i warunki polisy. Możemy pomóc w zrozumieniu pisma i wskazać, gdzie można złożyć odwołanie lub szukać dalszej pomocy.
Nie rozumiem rozliczenia podatkowego na Islandii. Czy możecie pomóc?
Tak. Możemy pomóc w zrozumieniu dokumentów ze Skatturinn, wyjaśnić podstawowe pojęcia i wskazać, gdzie należy zgłosić konkretną sprawę.
Mam niedopłatę podatku na Islandii. Co teraz?
Nie należy ignorować pisma ze Skatturinn. Warto sprawdzić, z czego wynika niedopłata, termin płatności oraz czy istnieje możliwość korekty lub odwołania.
Wyjechałem z Islandii, ale nadal mam sprawy podatkowe lub ubezpieczeniowe. Gdzie się zgłosić?
Moja Islandia może pomóc ustalić, z jaką instytucją należy się skontaktować i jakie dokumenty przygotować, także jeśli mieszkasz już poza Islandią.
Mieszkasz od lat na Islandii, ale nie masz prawidłowego meldunku?
Dopóki wszystko jest w porządku, wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy, że ich dane w Þjóðskrá są nieaktualne albo że nie mają prawidłowo zarejestrowanego miejsca zamieszkania.
Problem może pojawić się w najmniej odpowiednim momencie – na przykład po wypadku, podczas załatwiania spraw związanych z ubezpieczeniem, świadczeniami, leczeniem lub odszkodowaniem. Wtedy nieprawidłowe dane w rejestrach mogą oznaczać dodatkowe formalności i konieczność wyjaśniania swojej sytuacji.
Mieszkasz na Islandii od lat i nie jesteś pewien, czy Twój meldunek jest prawidłowy? Nie czekaj, aż problem wyjdzie przy okazji poważnej sprawy. Skontaktuj się ze Stowarzyszeniem Moja Islandia. Pomożemy Ci ustalić, gdzie sprawdzić swoje dane i do jakiej instytucji zwrócić się, jeśli wymagają uporządkowania.
Mam problem z meldunkiem na Islandii. Gdzie szukać pomocy?
Jeżeli masz problem z rejestracją adresu, zmianą miejsca zamieszkania lub danymi znajdującymi się w Þjóðskrá, skontaktuj się z Moja Islandia. Pomożemy ustalić, gdzie należy zgłosić sprawę i jakie kroki podjąć.
Þjóðskrá wykreśliło mnie z adresu. Co zrobić?
Takiej informacji nie należy ignorować. Warto ustalić przyczynę zmiany i sprawdzić, czy dane w rejestrze są prawidłowe. Moja Islandia może pomóc w zrozumieniu pisma i kontakcie z odpowiednią instytucją.
Przeprowadziłem się na Islandii. Czy muszę zmienić meldunek?
Zmiana miejsca zamieszkania może wymagać aktualizacji danych w islandzkim rejestrze ludności. Jeśli nie wiesz, jak to zrobić, możesz zwrócić się do Moja Islandia.
Wyjeżdżam z Islandii na stałe. Co zrobić z meldunkiem?
Przy przeprowadzce za granicę należy zadbać o prawidłowe dane w islandzkich rejestrach. Ma to znaczenie również przy późniejszym załatwianiu spraw urzędowych.
Ktoś jest nadal zameldowany w moim mieszkaniu, ale już tutaj nie mieszka. Co zrobić?
W takiej sytuacji można zgłosić problem dotyczący rejestracji miejsca zamieszkania. Moja Islandia może pomóc ustalić właściwą procedurę i urząd.
Nie rozumiem pisma z Þjóðskrá. Czy możecie pomóc?
Tak. Jeżeli otrzymałeś pismo dotyczące adresu, miejsca zamieszkania lub innych danych w rejestrze i nie wiesz, czego urząd od Ciebie wymaga, skontaktuj się z Moja Islandia.
