Rozwój sztucznej inteligencji przyspiesza, a światowe regulacje nadal nie nadążają za tempem zmian. Tak uważa Halldóra Mogensen, była posłanka Piratów i obecnie członkini naukowej komisji ekspertów Unii Europejskiej ds. sztucznej inteligencji.
Komisja, w której zasiada Halldóra, ma doradzać przy wdrażaniu unijnych przepisów dotyczących AI, znanych jako AI Act. Jej zadaniem jest m.in. ocena ryzyk związanych z dużymi modelami sztucznej inteligencji, takimi jak te rozwijane przez OpenAI, Anthropic i inne największe firmy technologiczne.
„Nie ma oznak, że rozwój zwalnia”
Halldóra podkreśla, że nie widać obecnie sygnałów, aby rozwój sztucznej inteligencji miał zwolnić. Jej zdaniem firmy technologiczne i inwestorzy koncentrują się przede wszystkim na wartości rynkowej, przewadze konkurencyjnej i szybkim wdrażaniu nowych rozwiązań.
Pytania o bezpieczeństwo, etykę, wpływ na społeczeństwo, prywatność czy demokrację są często odsuwane na dalszy plan.
Według Halldóry władze na świecie zbyt długo zwlekały z tworzeniem ram prawnych dla sztucznej inteligencji. Jej zdaniem Unia Europejska jest obecnie jednym z niewielu podmiotów, które próbują realnie uregulować ten obszar.
Czym zajmuje się unijna komisja ekspertów?
Naukowa komisja ekspertów ds. sztucznej inteligencji składa się z 60 niezależnych specjalistów i działa przy Komisji Europejskiej. Jej członkowie zostali powołani na dwa lata.
Komisja ma wspierać wdrażanie unijnego AI Act, czyli przepisów regulujących wykorzystanie sztucznej inteligencji. Szczególną uwagę poświęca się tzw. ogólnym modelom AI, które mogą mieć szerokie zastosowanie i wpływać na wiele dziedzin życia.
Chodzi o systemy, które nie służą tylko jednemu konkretnemu celowi, ale mogą być używane w edukacji, administracji, biznesie, medycynie, mediach, wojsku, polityce i codziennej komunikacji.
Nieprzejrzyste systemy i trudne pytania
Halldóra zwraca uwagę, że współczesna sztuczna inteligencja opiera się na głębokich sieciach neuronowych, które są z natury trudne do pełnego wyjaśnienia. Oznacza to, że nawet twórcy systemów nie zawsze potrafią jasno wskazać, dlaczego model wygenerował konkretną odpowiedź lub podjął określoną decyzję.
To utrudnia kontrolę, audyty i ocenę odpowiedzialności.
Jej zdaniem AI może wpływać na prywatność, bezpieczeństwo państwowe, zaufanie społeczne i środowisko. Duże modele zużywają ogromne ilości energii i wody, co rodzi pytania także o ich wpływ ekologiczny.
Firmy mówią o hamowaniu, ale trwa wyścig
Firma Anthropic, jedna z czołowych firm rozwijających sztuczną inteligencję, zaproponowała spowolnienie prac nad najbardziej zaawansowanymi systemami AI. Halldóra uważa, że takie obawy są uzasadnione, ale jednocześnie wskazuje na realia rynku.
Największe firmy AI rywalizują o pozycję, kapitał i dostęp do technologicznej przewagi. W grę wchodzą ogromne pieniądze. W takiej sytuacji trudno oczekiwać, że cały sektor dobrowolnie zwolni tylko dlatego, że pojawiają się pytania o bezpieczeństwo.
„Bodziec do ostrożności po prostu nie istnieje” — ocenia Halldóra.
Zwraca też uwagę, że apele o spowolnienie rozwoju AI mogą mieć mieszany charakter. Z jednej strony mogą wynikać z realnych obaw, z drugiej — mogą być elementem gry konkurencyjnej między firmami.
Państwa boją się zostać w tyle
Jednym z powodów, dla których rządy niechętnie ograniczają rozwój sztucznej inteligencji, jest kwestia bezpieczeństwa narodowego. Państwa zachodnie obawiają się, że jeśli spowolnią rozwój AI, przewagę mogą zdobyć Chiny lub inne mocarstwa.
W efekcie firmy technologiczne często dostają dużą swobodę działania, bo politycy uznają, że najważniejsze jest „nie zostać w tyle”.
To tworzy trudny dylemat. Z jednej strony potrzebne są innowacje i konkurencyjność. Z drugiej — brak zasad może prowadzić do poważnych skutków społecznych, politycznych i środowiskowych.
Czy ktokolwiek naprawdę zatrzyma ten wyścig?
Halldóra ocenia, że zatrzymanie lub spowolnienie rozwoju sztucznej inteligencji byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby zrobiły to wspólnie wszystkie najważniejsze państwa i firmy na świecie. Przy obecnej sytuacji politycznej uważa to jednak za mało prawdopodobne.
Jej zdaniem nikt nie chce jako pierwszy nacisnąć hamulca, ponieważ każdy boi się, że konkurenci wykorzystają ten moment do zdobycia przewagi.
Rozwój sztucznej inteligencji nie jest już wyłącznie sprawą firm technologicznych. To kwestia bezpieczeństwa, demokracji, prywatności, gospodarki, środowiska i codziennego życia ludzi.
Unia Europejska próbuje stworzyć ramy prawne dla AI, ale nawet tam pojawia się pytanie, czy regulacje będą wystarczająco silne wobec tempa zmian i presji wielkich firm.
Największy problem polega na tym, że sztuczna inteligencja rozwija się szybciej niż systemy polityczne i prawne, które miałyby ją kontrolować. A jeśli główną motywacją pozostanie zysk, dominacja rynkowa i geopolityczny wyścig, ostrożność może przegrać z pośpiechem.
Dlatego pytanie nie brzmi już, czy sztuczna inteligencja zmieni świat. Ona już go zmienia.
Pytanie brzmi: czy człowiek zdąży zbudować zasady, zanim technologia zacznie działać poza realną kontrolą społeczeństw?
Potrzebujesz pomocy na Islandii? Stowarzyszenie Moja Islandia wspiera Polaków w sprawach związanych z pracą, mieszkaniem, meldunkiem, urzędami, świadczeniami, emeryturą, wypadkami, ubezpieczeniami, podatkami, dokumentami i codziennym życiem na Islandii. Jeśli nie wiesz, gdzie zwrócić się ze swoim problemem, skontaktuj się z nami.
📞 +354 789 2299
Gdzie Polak/a może uzyskać pomoc na Islandii?
Jeśli nie wiesz, do jakiego urzędu, związku zawodowego lub instytucji zwrócić się ze swoją sprawą, możesz skontaktować się ze Stowarzyszeniem Moja Islandia. Pomożemy ustalić, gdzie szukać właściwej pomocy i jakie mogą być kolejne kroki.
Czy Moja Islandia pomaga w problemach z pracodawcą?
Możemy pomóc w zrozumieniu sytuacji i wskazać odpowiednią instytucję lub związek zawodowy. Dotyczy to między innymi niewypłaconego wynagrodzenia, zwolnienia, urlopu, chorobowego czy problemów z warunkami zatrudnienia.
Mam problem z wynajmem mieszkania na Islandii. Gdzie szukać pomocy?
Skontaktuj się z Moja Islandia. Pomożemy ustalić, gdzie zgłosić problem dotyczący umowy najmu, kaucji, wypowiedzenia lub konfliktu z właścicielem mieszkania.
Dostałem pismo z islandzkiego urzędu i nie rozumiem, czego ode mnie chcą. Co zrobić?
Nie należy go ignorować. Skontaktuj się z nami. Możemy pomóc ustalić, czego dotyczy dokument i gdzie należy zwrócić się w danej sprawie.
Czy pomagacie Polakom, którzy nie mówią dobrze po islandzku?
Tak. Jednym z celów Moja Islandia jest ułatwienie Polakom dostępu do informacji i pomocy w sytuacjach, w których bariera językowa utrudnia załatwienie sprawy.
Czy pomagacie w sprawach emerytalnych i świadczeniach?
Możemy pomóc znaleźć właściwe informacje i wskazać, gdzie należy załatwić konkretną sprawę dotyczącą islandzkiej emerytury, funduszu emerytalnego, świadczeń lub kontaktu z odpowiednią instytucją.
Czy mogę skontaktować się z Moja Islandia, jeśli nie wiem nawet, do jakiej instytucji powinienem się zgłosić?
Tak. Właśnie w takich sytuacjach warto się z nami skontaktować. Nie musisz znać islandzkiego systemu ani wiedzieć, który urząd odpowiada za Twój problem.
Mam problem z ubezpieczeniem na Islandii. Gdzie szukać pomocy?
Moja Islandia może pomóc ustalić, do jakiej instytucji lub ubezpieczyciela należy się zwrócić, jakie dokumenty mogą być potrzebne i jakie kolejne kroki podjąć.
Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania. Co mogę zrobić?
W takiej sytuacji warto sprawdzić uzasadnienie decyzji i warunki polisy. Możemy pomóc w zrozumieniu pisma i wskazać, gdzie można złożyć odwołanie lub szukać dalszej pomocy.
Nie rozumiem rozliczenia podatkowego na Islandii. Czy możecie pomóc?
Tak. Możemy pomóc w zrozumieniu dokumentów ze Skatturinn, wyjaśnić podstawowe pojęcia i wskazać, gdzie należy zgłosić konkretną sprawę.
Mam niedopłatę podatku na Islandii. Co teraz?
Nie należy ignorować pisma ze Skatturinn. Warto sprawdzić, z czego wynika niedopłata, termin płatności oraz czy istnieje możliwość korekty lub odwołania.
Wyjechałem z Islandii, ale nadal mam sprawy podatkowe lub ubezpieczeniowe. Gdzie się zgłosić?
Moja Islandia może pomóc ustalić, z jaką instytucją należy się skontaktować i jakie dokumenty przygotować, także jeśli mieszkasz już poza Islandią.
Mieszkasz od lat na Islandii, ale nie masz prawidłowego meldunku?
Dopóki wszystko jest w porządku, wiele osób nawet nie zdaje sobie sprawy, że ich dane w Þjóðskrá są nieaktualne albo że nie mają prawidłowo zarejestrowanego miejsca zamieszkania.
Problem może pojawić się w najmniej odpowiednim momencie – na przykład po wypadku, podczas załatwiania spraw związanych z ubezpieczeniem, świadczeniami, leczeniem lub odszkodowaniem. Wtedy nieprawidłowe dane w rejestrach mogą oznaczać dodatkowe formalności i konieczność wyjaśniania swojej sytuacji.
Mieszkasz na Islandii od lat i nie jesteś pewien, czy Twój meldunek jest prawidłowy? Nie czekaj, aż problem wyjdzie przy okazji poważnej sprawy. Skontaktuj się ze Stowarzyszeniem Moja Islandia. Pomożemy Ci ustalić, gdzie sprawdzić swoje dane i do jakiej instytucji zwrócić się, jeśli wymagają uporządkowania.
Mam problem z meldunkiem na Islandii. Gdzie szukać pomocy?
Jeżeli masz problem z rejestracją adresu, zmianą miejsca zamieszkania lub danymi znajdującymi się w Þjóðskrá, skontaktuj się z Moja Islandia. Pomożemy ustalić, gdzie należy zgłosić sprawę i jakie kroki podjąć.
Þjóðskrá wykreśliło mnie z adresu. Co zrobić?
Takiej informacji nie należy ignorować. Warto ustalić przyczynę zmiany i sprawdzić, czy dane w rejestrze są prawidłowe. Moja Islandia może pomóc w zrozumieniu pisma i kontakcie z odpowiednią instytucją.
Przeprowadziłem się na Islandii. Czy muszę zmienić meldunek?
Zmiana miejsca zamieszkania może wymagać aktualizacji danych w islandzkim rejestrze ludności. Jeśli nie wiesz, jak to zrobić, możesz zwrócić się do Moja Islandia.
Wyjeżdżam z Islandii na stałe. Co zrobić z meldunkiem?
Przy przeprowadzce za granicę należy zadbać o prawidłowe dane w islandzkich rejestrach. Ma to znaczenie również przy późniejszym załatwianiu spraw urzędowych.
Ktoś jest nadal zameldowany w moim mieszkaniu, ale już tutaj nie mieszka. Co zrobić?
W takiej sytuacji można zgłosić problem dotyczący rejestracji miejsca zamieszkania. Moja Islandia może pomóc ustalić właściwą procedurę i urząd.
Nie rozumiem pisma z Þjóðskrá. Czy możecie pomóc?
Tak. Jeżeli otrzymałeś pismo dotyczące adresu, miejsca zamieszkania lub innych danych w rejestrze i nie wiesz, czego urząd od Ciebie wymaga, skontaktuj się z Moja Islandia.
